భాగవతం- జాతీయభావన

ఈ తరం వారి విషయం స్పష్టంగా చెప్పలేనుగాని మాకన్నా ముందు తరం వరకు భాగవతంలోని అనేక పద్యాలు జనుల నాలుకలపై
నాట్యం చేస్తుండేవి. మా అమ్మ గారికి రుక్కిణీ కలాయణం పూర్తిగా కంఠాపాఠం. ఆమె పెద్దగా చదువు కొన్నది కాదు. అయితే
మాత్రమేం? ఆమెకది కంఠాపాఠంగా వచ్చేది. ఆ మాటకొస్తే ఇంతకనాన వేరే ఏం చదువు కావాలి. మా నాన్న గారికి భాగవతంలో
వరసగా దాదాపు రెండువేల పద్యాలదాకా కంఠపాఠమే. వారు రాత్రిళ్లు భోజనాల తరువాత చిన్న పిల్లలమైన మమ్మల్ని మీద
పడుకోబెట్టుకొని ఆ పద్యాలన్నీ చదువుతూ ఉంటే, వినుకలితో మాకూ చాలా పద్యాలు కంఠస్థమయ్యేవి. ఇది ఏ ఒక్క ఇంటి
విషయమోకాదు. దేశమంతా ఇంతే. ఇంటింటికీ భాగవతం ప్రవహించింది. ఇంతమంది మనస్సులను తీర్చిదిద్దింది. మరి ఇంతకన్నా
జాతీయ సమైక్యత, మానవ సమైక్యత, సామాజిక సమైక్యత సాధించటమంటే వేరే ఇంకేముంటుంది ! అయితే దీన్నంతా ఎవరి
పరిస్థితులను బట్టి. అనుభవరీతులను బట్టి, ప్రాంతీయ లక్షణాలను బట్టి వారు హృదయంగమం చేసుకున్నారు.

యావద్భారత దేశంలో మనుష్య స్వభావాల్లో ఎంత వైవిధ్యమున్నదో చూడాలంటే, భాగవతంలోని గోపికల వ్యక్తిత్వాలను గమనిస్తే
సరిపోతుంది. ఉద్ధవుడు గోపికల వద్దకు వచ్చినప్పుడు వారి సంభాషణ అనే చిన్న ఘట్టం తీసుకుని హిందీలో ఎంతో సాహిత్యం
వచ్చింది. దాదాపు రెండు మూడు వందల సంవత్సరాల వరకు అనేక మంది కవులకు ఆదే కావ్య వస్తువైంది. ఉద్ధవుడు నిర్గుణ
పరబ్రహ్మతత్వాన్ని బోధిస్తే, గోపికలు “నిరుణ కౌన్‌ దేశ్‌ కా బాసీ”- నిర్గుణుడు ఏదేశ నివాసి ? ఆంటూ నగుజోపాసన వైపుసాగుతారు.
తమ భగవద్విరహాన్ని రకరకాలుగా వ్యక్తం చేస్తారు. సూరదాస్‌ రచనలో ఈ అంశాలు ఎంతో హృదయంగమంగా చిత్రించబడినయి.
సంస్కృత భాగవతానికి సూరసాగర్‌ కి ఎంతో తేడా ఉంది వ్యత్యాసం ఉంది. మరి, ఇదెట్లా వచ్చింది ? భాగవత గాథలు ప్రజావరమై, ప్రజల హృదయాల్లోంచి వారి అనుభవాలకు, అనుభావాలకు సహజాతా వ్యంజనంగా తో సాహిత్యం జనుల వాగ్వీధుల్లో ప్రవహించి ఉంటుంది. ఆదే సూరదాస్‌ లో ఆ విధమైన చిత్రణకు అవకాశం కలిగించింది. దశమ స్కంధంలోని అనేక ఘట్టాలను హిందీలో ‘అష్ట ఛాప్‌’ పేరుతో ప్రసిద్లులైన ఎనమండుగురు కవులు రకరకాలుగా హదయంగమంగా చిత్రించటంలోని తీరు ఆ ఘట్టాల ప్రజాపరత్వాన్ని పట్టిస్తుంది.
జయదేవుని అష్టపదులూ కృష్ణలీలా వర్ణనమే. నారాయణ తీర్ధులవారి తరంగాలు కూడా కృష్ణలీలా వర్ణనమే. కాని రెండింటిలో ఎంతో
వ్యత్యాసం కన్చి నుంది. లీలా వ్యాఖ్యానంలో విభేదం కనిపిస్తుంది. జయదేవుని ఆష్టపదుల్లో ఉద్ధానమైన శృంగారం కనిపిస్తే నారాయణ
తీర్ధులవారి తరంగాల్లో ఆధ్యాత్మికత దర్శనమిస్తుంది. ఉపరితలంలో కనుపించే వ్యత్యాసం మౌలికంగా లేదు. అష్ట పదుల్లోని శృంగార
స్వభావాన్ని అవగాహన చేసుకోలేని అనేక మంది పాశ్చాత్యులు అపవ్యాఖ్యానాలు చేసారు. కాని, ఆ పాశ్చాత్యుల్లో నే కొందరు
అవగాహన చేసుకున్న వారు తమ “సాలనున్‌ సాంగ్స్‌”లో కనిపించే రీతిని, భక్తిని శృంగార రూపంలో చిత్రించే విధానాన్ని మౌలికంగా
అర్ధంచేసుకున్న వారు కాబట్టి, ఆష్ట పదుల వైశిష్ట్యాన్ని అభినందించారు. ఈ జయదేవ నూరదాసాదులివిధంగా ఉండగా ఇందరికీ
భిన్నమైంది మీరాబాయి తరహా. ఆమె ధోరణే వేరు. ఎవరితోనూ ఆమె కలువదు భగవంతుడే తన కన్నీ. తానే భగవంతుడికన్నీ అని
అంటుందామె మేరేతో గిరిధర గోపాల్‌.. దూస్‌ రే న కీయీ అంటూ ఆత్మార్పణ పూర్వకంగా ఆమె పారవశ్య మార్గాన పయనిస్తుంది.
అనుభావపరంగా భాగవతంలోని వివిధాంశ భావనలో ప్రజా హృదయవీధుల్లో ఇంతటి వైవిధ్యం మౌలికమైన ఏక భావన మీద
విస్తరించింది. ఇదంతా ఇట్లా ఉండగా, భాగవతంలో సృష్టి రహస్యాలు, పరిణామ విధానం, ఖగోళ విషయాలూ, వేదాంత భావనలూ, వివిధ
సామాజిక రాజకీయ ధర్మాలూ, నీతులూ, ప్రవృత్తులు, పురాతత్త్వం…. ఇట్లా ఎన్నెన్నో అంశాలు… ఇవన్నీ కలగలసి భాగ వతం;
భగవంతుడికి సంబంధించిన ఈ సృష్టిలోని వైవిధ్యమంతా అందులో ఉంది. అదొక మహా సముద్రం. ఆ మహాసముద్రంలోంచి మనం
ఎంత తెచ్చుకోగలం.. తెచ్చుకోగలుగుతున్నామనేదో చూచుకోవలసి ఉంటుంది. మన బుద్ధినిబట్టి, మన చైతన్యాన్ని బట్టి, మన
అవగాహననుబట్టి, శక్తిని బట్టి, మనం దాన్ని ఏ దృష్టితో సమీపిస్తున్నామనే దాన్ని బట్టి ఎవరి తాహతులో వారు దాన్నిఅనుభవిస్తున్నారు. ప్రచారం చేస్తున్నారు, ప్రబోధిస్తున్నారు. ఆసేతు హిమాచలం ఈ నాటికీ ఈ కావ్యధార, ఈ భావధార, ఈ భాగవత సంప్రదాయధార ప్రవహించని ప్రాంతమంటూ లేదు. ఇందులో సంగీత సాహిత్యాలు రెండూ కలిగలిసి పోయినయి. రకరకాల ప్రజాకళా రూపాలన్నీ ఈ ధారతో ఓతప్రోత మయినయి.

భారతీయ మహాకవులలో అనేక మంది శ్రైెవులే అయినా, వారిలో చాలామంది భాగవతోత్తములై శ్రీమద్భాగవత గాథాగానం చేసారు.
ప్రజలు వారినాదరించారు, గౌరవించారే తప్ప శైవులై విష్ణు గాథాగానం చేసినందుకు ఎవరూ వారిని విమర్శించ లదు. తప్పుపట్ట
లేదు. ఈ రామకృష్ణులను మహోన్నత ఆవతారమూర్తు లుగా – రాముడు మర్యాదా పురుపోత్తముడనీ, కృష్ణుడు లీలా మానుష
విగ్రహుడనీ, పారమార్ధికంగా ఇద్దరూ…. వీరితోబాటు శివుడు. అందరూ ఒకటేననీ కవులూ, తాత్త్వికులూ, ప్రజలు – అందరూ
భావించారు. శ్రీరాముడు లంకకు వెళ్తూ శివ ప్రతిష్ట చేసి పూజించినట్టు తులసీదాసు రచించినాడు. ఉపరితల దృశ్య్వమానమయ్యే
భేదాలు నిజమైనవి కావనీ – తాత్త్వికంగా ఏకత్వమే పరమార్ధమని అవగాహన చేసుకొని, ఆ అవగాహన ఆందరికీ కలిగించి ఏకత్వం
నిరూపించాలని వారావిధంగా రచించి ఉదో ఎధించారు. వారిది సమన్విత వ్యక్తిత్వం. ఈ సమన్విత వ్యక్తిత్వమే ఈ దేశంలో అంతటా వ్యాపించి ఉంది. జాతీయ సమైక్యతను ప్రోదిచేసింది. ఇందరిలోనూ పోతనగారిది. విశిష్టమైన వ్యక్తి త్వం. మనకు ఉపలబ్ధమైన చారిత్రక సామగ్రిని బట్టి ఆయన జీవిత రీతిని, విధానాన్ని గమనిస్తే అట్లాంటి అపురూపమైన వ్యక్తిత్వం గలవాడు మరొకడున్నాడో లేదో ననిపిస్తుంది. ఆ కాలంలో రాజాశ్రయమనేది సర్వ
సామాన్య విషయం, అందరూ కాంక్షించిందే. అదేదో నిషిద్ధ విషయంగా ఎవరూ అంతగా అనుకు న్నట్లు కన్పించదు. ఆనాటి రాజు
గూడా కవుల్ని విశిష్టంగానే ఆదరించారు, గౌరవించారు. తమను గూర్చి ఆద్యంతాల్లో అంతో ఇంతో ఉన్నా ఆ కవులు ఏ విషయం
ప్రతిపాదిస్తున్నారు ? దాని ఉపయోగిత ఏమిటి అని విచారించారు. దాన్ని బట్టే ఆయా కావ్యాలను అంకితం పుచ్చుకోవటం ఒక
మహా విషయంగా వారు భావించారు. అందుకని రాజాశ్రయం అంత చెడ్డదిగా ఆనాడు అనుకున్నట్టు లేదు. అయితే, పోతనగారికి
అదెందుకో నచ్చలేదు. ఆయన కది ఎవరో చెప్పింది కాదు. ఆయన నల్ల జండాలేవో పట్టుకొని ఒక ఉద్యమం నడిపించాడనీ కాదు.
కాని “ఆంటీ ఎస్పాబ్లిష్‌ మెంట్‌ థాటొ’ ఆయనకు వచ్చింది. ఈ రాజులకు తన కావ్యం ఎందుకు అంకిత మివ్వాలి? అని ఆయన
ఆనుకొన్నాడు. సమకాలీనుల్లో, తనతోటివారితోను ఆయన భిన్నత్వం ప్రత్యేకత ఇందులో గోచరిస్తుంది. తన కావ్యాల్ని ఎవరికో
ఎందుకు అమ్ముతాడు ? అసలు ఆ కావ్యం మీద తన ‘ఓనర్‌ షిప్‌’ ఎక్కడిది ? తాను జగద్ధితం కోసం రాసాడు. రాయించినవాడు వేరే
ఉన్నాడు. “పలికించెడివాడు రామ భద్రుండు” తనది కానిదాన్ని తానెట్లా అమ్ముతాడు ? ఎవడు రాయించాదో వాడికే ఇవ్వటం
మర్యాద, న్యాయం. కాబట్టి ఆయన తనచేత రాయించబడిన భాగవతాన్ని, దాని పై తనకు హక్కు లేదు కాబట్టి ఎవరికో
అమ్మటమనే ప్రశ్నే లేదు. అందుకనే ఆయన అమ్మనన్నాడు. సమకాలీనంగా ఆయన వ్యక్తిత్వంలోని ప్రత్యేకతలకు ఇది ఒక
నిదర్శనం. ఆయన భాగవతం సర్వ ప్రజావరమైందే తప్ప ఏ ఒకరికో అమ్ముడు పోయింది కాదు. ప్రతిదీ ప్రజాపరం, భగవత్పరం
కావాలనే ఒక ప్రవృత్తి మన సంస్కృతిలో ఈదేశ వ్యక్తిత్వంలో నిహితమై ఉంది. వ్యక్తిత్వంలోని ఉదాత్తత్వాన్ని బట్టి, చేసిన పనుల వెనుక
త్యాగ లక్షణాన్ని బట్టి విలువగట్టటమనే ప్రవృత్తి ఈ దేశంలో అనేక సందర్భాల్లో మనం గమనించవచ్చు. భద్రాచల రామదాను
మొదలైనవారి గాధలు ఇందుకు నిదర్శనం. సాహిత్యంలో, కావ్యంలో అనేక మైన కథలుంటాయి. వాటి బాహ్యస్వరూపం ఏదైనా.. అవి వ్యక్తం చేసే పరమార్థం, వాటి ప్రభావం ముఖ్యమైంది. భాగవతంలో అంబరీషుడు, ధ్రువుడు మొదలైన వారి కథలు చూడవచ్చు. రుక్కిణీగాథ ఉందిగదా ! రుక్కిణి
ఇక్కడెక్కడో విదర్భ దేశం ఉంది అంటున్నాం. కానీ మేఘాలయాలోని షిల్లాంగ్‌ కు చెందిన ఆడబడుచుగా అక్కడి వారు
భావిస్తున్నారు. అక్కడి నుండి కృష్ణుడు ఆమెను తెచ్చుకొన్నాడు. ఈ దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలు ఈ విధమైన భావనలతో తమ
సమైక్యాన్ని రక్షించుకొంటున్నాయి. ఈ విధమైన వారసత్వాన్ని మనం రక్షించుకోవాలి. అన్ని దేశాలూ తమ గత వారసత్వాన్ని
స్మరించుకొంటూ, రక్షించుకొంటూ ఉత్తేజాన్ని పొందుతున్నాయి. జెనీవాకు ఆరవై మైళ్ల దూరంలో ఒక గోలుకొండ దుర్గంవంటి
జైలున్నది. ఆ జైలులో ఒక సెల్‌ లో లార్డ్‌ బైరన్‌ కూర్చొని ఏవో కవితలు రచించాడని అంటారు. ఆ స్థలాన్ని ఒక సంస్కృతీక్షేత్రంగా వారు
మలచుకొన్నారు. ఈ స్ధితి కేవలం పెట్టుబడిదారీ దేశాల్లోననిగాదు. సామ్యవాద దేశాల్లోనూ ఉంది. రష్యాలో పీటర్‌ ది గ్రేట్‌ సమ్మర్‌
పాలనను ప్రతి దినం వేలమంది ఇతర దేశీయులేగాదు, ఆ దేశీయులుగూడా ఒక యాత్రాస్థలంగా దర్శించి ఉత్తేజం పొందుతున్నారు.
ఆనాటి రాజులు, వారికి సంబంధించిన వస్తువులు, ప్రదేశాలు సాంస్కృతిక ఆస్తిగా వారు పరిరక్షిస్తున్నారు. వీటర్‌ ది గ్రేట్‌ ను గూర్చి
తమ పిల్లలకు వాళ్లు చెబుతారు. వాళ్లకు తమ చరిత్రను గూర్చి సంస్కృతిని గూర్చిన చైతన్యం ఉంది. ఆ విషయం పిల్లలకు చెబితే
మన కమ్యూనిజం ఎక్కడ దెబ్బ తింటుందోనన్న భయం వాళ్లకు లేదు. ఇక్కడ వాళ్లకా భయం ఉన్నట్లుంది. కాని అది వట్టి భ్రాంతి.
మనం మన గత చరిత్రను చెబుతున్నామంటే ఏదో వెనుకటి నిజాం పరిపాలన రావాలన్నట్టు కొందరు భ్రాంతి పడుతున్నారు. అది కేవలం
అజ్ఞానం. ఈనాడు మనం ప్రజాస్వామ్య విధానం స్వీకరించాము. దీన్ని రక్షించుకోవటానికి మనం అన్ని విధాలా ఉద్యుక్తులమై ఉన్నాము. అచ్చంగా
ఈ విధమైన ప్రజాస్వామ్యం పూర్వం ఉండి ఉండక పోవచ్చు. కానీ, ఆ నాళ్లలో ఏముందో తెలుసుకోవటం అవసరం. ఈ దేశాన్ని సమైక్య పరచిన
అంశ మేమిటో అర్ధం చేసుకోవటం అవసరం. మనదేశాన్ని ఆసేతు శీతాచలం సమైక్యం చేసింది మన ప్రాచీన వారసత్వం మాత్రమే! భావసమైక్యత
మాత్రమే. ఈ దేశానికి పూర్వం రాజకీయ సమైక్యత లేకపోవచ్చు. పరిపాలనా సమైక్యత లేకపోవచ్చు కాని, ఈ దేశాన్ని మొత్తంగా ఐక్యంగా
ఉంచగలిగింది ఈ వారసత్వమే. బ్రిటిష్‌ వారు వచ్చాకే మనకీ సమైక్యత వచ్చిందనుకోవటం పొరబాటు . వారు ఇక్కడి సాంస్కృతిక సమైక్యత
సడలించటానికి విచ్చిన్నం చేయటానికి ప్రయత్నించారు. కొంత కల్చరల్‌ ఇంపీరియలిజం మనపై రుద్దటానికి ప్రయత్నించారు. విశ్వనాథ
సత్యనారాయణగారు. తిరుగుబాటు చేసింది. దీని మీదనే. ఆయన కాంగ్రెసులో చేరి జైళ్లకు పోలేదు. రాజకీయాల్లో పాల్గోలేదు. కాని రాజకీయ
రంగానికి దీటుగా సాంస్కృతిక రంగంలో ఆయన ఈ కల్చరల్‌ ఇంపీరియలిజానికి విరుద్దంగా పోరాడినారు. మీ కల్చర్‌ నుమా మీద రుద్దకండి. మా
ధర్మం మా సంస్కృతి మాది “స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః” – సత్యనారాయణ గారి సర్వ సాహిత్యాన్ని, అయన భావననూ ఈ అంశంతో మనం చూసుకో వచ్చు. అనేక దేశాలు ఈ వారసత్వం లేని కారణంగా విచ్చిన్నమై పోతాయేమోనని భయపడుతూ, వారసత్వాన్నీ, చరిత్రను సృష్టించుకొనే ప్రయత్నం చేస్తున్న సందర్భంలో మనం మన సుదీర్టమైన చరిత్రనూ, సంస్కృతినీ, ఉజ్జ్వలమైన వారసత్వాన్ని విస్మరించటం సరైంది కాదు. రాజకీయ సమైక్యాన్ని రక్షించటానికి గూడా ఈ వారసత్వం, ఇది సాధించిన భావ సమైక్యత ఆధారం. దీన్ని విచ్చిన్నం చేసుకుంటే మనం ఏమైపోతామో, ఊహించలేము. అందుకని మన ఈనాటి స్వాతంత్ర్యాన్ని సర్వతో ముఖంగా పరిరక్షించుకోవటానికి మనం మన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని రక్షించుకోక తప్పుదు. దానివల్ల స్ఫూర్తి పొందక తప్పదు. ఈ నాటి ఈ ఉత్సవాలు ఆ మార్గంలో మనకు ఎంతో ఉత్తేజకం అవుతాయని భావిస్తున్నాను. మన సమైక్యతను దృఢతరం చేయడానికి తో డృడతాయని భావిస్తున్నాను.

 

ఈ తరం వారి విషయం స్పష్టంగా చెప్పలేనుగాని మాకన్నా ముందు తరం వరకు భాగవతంలోని అనేక పద్యాలు జనుల నాలుకలపై
నాట్యం చేస్తుండేవి. మా అమ్మ గారికి రుక్కిణీ కలాయణం పూర్తిగా కంఠాపాఠం. ఆమె పెద్దగా చదువు కొన్నది కాదు. అయితే
మాత్రమేం? ఆమెకది కంఠాపాఠంగా వచ్చేది. ఆ మాటకొస్తే ఇంతకనాన వేరే ఏం చదువు కావాలి. మా నాన్న గారికి భాగవతంలో
వరసగా దాదాపు రెండువేల పద్యాలదాకా కంఠపాఠమే. వారు రాత్రిళ్లు భోజనాల తరువాత చిన్న పిల్లలమైన మమ్మల్ని మీద
పడుకోబెట్టుకొని ఆ పద్యాలన్నీ చదువుతూ ఉంటే, వినుకలితో మాకూ చాలా పద్యాలు కంఠస్థమయ్యేవి. ఇది ఏ ఒక్క ఇంటి
విషయమోకాదు. దేశమంతా ఇంతే. ఇంటింటికీ భాగవతం ప్రవహించింది. ఇంతమంది మనస్సులను తీర్చిదిద్దింది. మరి ఇంతకన్నా
జాతీయ సమైక్యత, మానవ సమైక్యత, సామాజిక సమైక్యత సాధించటమంటే వేరే ఇంకేముంటుంది ! అయితే దీన్నంతా ఎవరి
పరిస్థితులను బట్టి. అనుభవరీతులను బట్టి, ప్రాంతీయ లక్షణాలను బట్టి వారు హృదయంగమం చేసుకున్నారు.

యావద్భారత దేశంలో మనుష్య స్వభావాల్లో ఎంత వైవిధ్యమున్నదో చూడాలంటే, భాగవతంలోని గోపికల వ్యక్తిత్వాలను గమనిస్తే
సరిపోతుంది. ఉద్ధవుడు గోపికల వద్దకు వచ్చినప్పుడు వారి సంభాషణ అనే చిన్న ఘట్టం తీసుకుని హిందీలో ఎంతో సాహిత్యం
వచ్చింది. దాదాపు రెండు మూడు వందల సంవత్సరాల వరకు అనేక మంది కవులకు ఆదే కావ్య వస్తువైంది. ఉద్ధవుడు నిర్గుణ
పరబ్రహ్మతత్వాన్ని బోధిస్తే, గోపికలు “నిరుణ కౌన్‌ దేశ్‌ కా బాసీ”- నిర్గుణుడు ఏదేశ నివాసి ? ఆంటూ నగుజోపాసన వైపుసాగుతారు.
తమ భగవద్విరహాన్ని రకరకాలుగా వ్యక్తం చేస్తారు. సూరదాస్‌ రచనలో ఈ అంశాలు ఎంతో హృదయంగమంగా చిత్రించబడినయి.
సంస్కృత భాగవతానికి సూరసాగర్‌ కి ఎంతో తేడా ఉంది వ్యత్యాసం ఉంది. మరి, ఇదెట్లా వచ్చింది ? భాగవత గాథలు ప్రజావరమై, ప్రజల హృదయాల్లోంచి వారి అనుభవాలకు, అనుభావాలకు సహజాతా వ్యంజనంగా తో సాహిత్యం జనుల వాగ్వీధుల్లో ప్రవహించి ఉంటుంది. ఆదే సూరదాస్‌ లో ఆ విధమైన చిత్రణకు అవకాశం కలిగించింది. దశమ స్కంధంలోని అనేక ఘట్టాలను హిందీలో ‘అష్ట ఛాప్‌’ పేరుతో ప్రసిద్లులైన ఎనమండుగురు కవులు రకరకాలుగా హదయంగమంగా చిత్రించటంలోని తీరు ఆ ఘట్టాల ప్రజాపరత్వాన్ని పట్టిస్తుంది.
జయదేవుని అష్టపదులూ కృష్ణలీలా వర్ణనమే. నారాయణ తీర్ధులవారి తరంగాలు కూడా కృష్ణలీలా వర్ణనమే. కాని రెండింటిలో ఎంతో
వ్యత్యాసం కన్చి నుంది. లీలా వ్యాఖ్యానంలో విభేదం కనిపిస్తుంది. జయదేవుని ఆష్టపదుల్లో ఉద్ధానమైన శృంగారం కనిపిస్తే నారాయణ
తీర్ధులవారి తరంగాల్లో ఆధ్యాత్మికత దర్శనమిస్తుంది. ఉపరితలంలో కనుపించే వ్యత్యాసం మౌలికంగా లేదు. అష్ట పదుల్లోని శృంగార
స్వభావాన్ని అవగాహన చేసుకోలేని అనేక మంది పాశ్చాత్యులు అపవ్యాఖ్యానాలు చేసారు. కాని, ఆ పాశ్చాత్యుల్లో నే కొందరు
అవగాహన చేసుకున్న వారు తమ “సాలనున్‌ సాంగ్స్‌”లో కనిపించే రీతిని, భక్తిని శృంగార రూపంలో చిత్రించే విధానాన్ని మౌలికంగా
అర్ధంచేసుకున్న వారు కాబట్టి, ఆష్ట పదుల వైశిష్ట్యాన్ని అభినందించారు. ఈ జయదేవ నూరదాసాదులివిధంగా ఉండగా ఇందరికీ
భిన్నమైంది మీరాబాయి తరహా. ఆమె ధోరణే వేరు. ఎవరితోనూ ఆమె కలువదు భగవంతుడే తన కన్నీ. తానే భగవంతుడికన్నీ అని
అంటుందామె మేరేతో గిరిధర గోపాల్‌.. దూస్‌ రే న కీయీ అంటూ ఆత్మార్పణ పూర్వకంగా ఆమె పారవశ్య మార్గాన పయనిస్తుంది.
అనుభావపరంగా భాగవతంలోని వివిధాంశ భావనలో ప్రజా హృదయవీధుల్లో ఇంతటి వైవిధ్యం మౌలికమైన ఏక భావన మీద
విస్తరించింది. ఇదంతా ఇట్లా ఉండగా, భాగవతంలో సృష్టి రహస్యాలు, పరిణామ విధానం, ఖగోళ విషయాలూ, వేదాంత భావనలూ, వివిధ
సామాజిక రాజకీయ ధర్మాలూ, నీతులూ, ప్రవృత్తులు, పురాతత్త్వం…. ఇట్లా ఎన్నెన్నో అంశాలు… ఇవన్నీ కలగలసి భాగ వతం;
భగవంతుడికి సంబంధించిన ఈ సృష్టిలోని వైవిధ్యమంతా అందులో ఉంది. అదొక మహా సముద్రం. ఆ మహాసముద్రంలోంచి మనం
ఎంత తెచ్చుకోగలం.. తెచ్చుకోగలుగుతున్నామనేదో చూచుకోవలసి ఉంటుంది. మన బుద్ధినిబట్టి, మన చైతన్యాన్ని బట్టి, మన
అవగాహననుబట్టి, శక్తిని బట్టి, మనం దాన్ని ఏ దృష్టితో సమీపిస్తున్నామనే దాన్ని బట్టి ఎవరి తాహతులో వారు దాన్నిఅనుభవిస్తున్నారు. ప్రచారం చేస్తున్నారు, ప్రబోధిస్తున్నారు. ఆసేతు హిమాచలం ఈ నాటికీ ఈ కావ్యధార, ఈ భావధార, ఈ భాగవత సంప్రదాయధార ప్రవహించని ప్రాంతమంటూ లేదు. ఇందులో సంగీత సాహిత్యాలు రెండూ కలిగలిసి పోయినయి. రకరకాల ప్రజాకళా రూపాలన్నీ ఈ ధారతో ఓతప్రోత మయినయి.

భారతీయ మహాకవులలో అనేక మంది శ్రైెవులే అయినా, వారిలో చాలామంది భాగవతోత్తములై శ్రీమద్భాగవత గాథాగానం చేసారు.
ప్రజలు వారినాదరించారు, గౌరవించారే తప్ప శైవులై విష్ణు గాథాగానం చేసినందుకు ఎవరూ వారిని విమర్శించ లదు. తప్పుపట్ట
లేదు. ఈ రామకృష్ణులను మహోన్నత ఆవతారమూర్తు లుగా – రాముడు మర్యాదా పురుపోత్తముడనీ, కృష్ణుడు లీలా మానుష
విగ్రహుడనీ, పారమార్ధికంగా ఇద్దరూ…. వీరితోబాటు శివుడు. అందరూ ఒకటేననీ కవులూ, తాత్త్వికులూ, ప్రజలు – అందరూ
భావించారు. శ్రీరాముడు లంకకు వెళ్తూ శివ ప్రతిష్ట చేసి పూజించినట్టు తులసీదాసు రచించినాడు. ఉపరితల దృశ్య్వమానమయ్యే
భేదాలు నిజమైనవి కావనీ – తాత్త్వికంగా ఏకత్వమే పరమార్ధమని అవగాహన చేసుకొని, ఆ అవగాహన ఆందరికీ కలిగించి ఏకత్వం
నిరూపించాలని వారావిధంగా రచించి ఉదో ఎధించారు. వారిది సమన్విత వ్యక్తిత్వం. ఈ సమన్విత వ్యక్తిత్వమే ఈ దేశంలో అంతటా వ్యాపించి ఉంది. జాతీయ సమైక్యతను ప్రోదిచేసింది. ఇందరిలోనూ పోతనగారిది. విశిష్టమైన వ్యక్తి త్వం. మనకు ఉపలబ్ధమైన చారిత్రక సామగ్రిని బట్టి ఆయన జీవిత రీతిని, విధానాన్ని గమనిస్తే అట్లాంటి అపురూపమైన వ్యక్తిత్వం గలవాడు మరొకడున్నాడో లేదో ననిపిస్తుంది. ఆ కాలంలో రాజాశ్రయమనేది సర్వ
సామాన్య విషయం, అందరూ కాంక్షించిందే. అదేదో నిషిద్ధ విషయంగా ఎవరూ అంతగా అనుకు న్నట్లు కన్పించదు. ఆనాటి రాజు
గూడా కవుల్ని విశిష్టంగానే ఆదరించారు, గౌరవించారు. తమను గూర్చి ఆద్యంతాల్లో అంతో ఇంతో ఉన్నా ఆ కవులు ఏ విషయం
ప్రతిపాదిస్తున్నారు ? దాని ఉపయోగిత ఏమిటి అని విచారించారు. దాన్ని బట్టే ఆయా కావ్యాలను అంకితం పుచ్చుకోవటం ఒక
మహా విషయంగా వారు భావించారు. అందుకని రాజాశ్రయం అంత చెడ్డదిగా ఆనాడు అనుకున్నట్టు లేదు. అయితే, పోతనగారికి
అదెందుకో నచ్చలేదు. ఆయన కది ఎవరో చెప్పింది కాదు. ఆయన నల్ల జండాలేవో పట్టుకొని ఒక ఉద్యమం నడిపించాడనీ కాదు.
కాని “ఆంటీ ఎస్పాబ్లిష్‌ మెంట్‌ థాటొ’ ఆయనకు వచ్చింది. ఈ రాజులకు తన కావ్యం ఎందుకు అంకిత మివ్వాలి? అని ఆయన
ఆనుకొన్నాడు. సమకాలీనుల్లో, తనతోటివారితోను ఆయన భిన్నత్వం ప్రత్యేకత ఇందులో గోచరిస్తుంది. తన కావ్యాల్ని ఎవరికో
ఎందుకు అమ్ముతాడు ? అసలు ఆ కావ్యం మీద తన ‘ఓనర్‌ షిప్‌’ ఎక్కడిది ? తాను జగద్ధితం కోసం రాసాడు. రాయించినవాడు వేరే
ఉన్నాడు. “పలికించెడివాడు రామ భద్రుండు” తనది కానిదాన్ని తానెట్లా అమ్ముతాడు ? ఎవడు రాయించాదో వాడికే ఇవ్వటం
మర్యాద, న్యాయం. కాబట్టి ఆయన తనచేత రాయించబడిన భాగవతాన్ని, దాని పై తనకు హక్కు లేదు కాబట్టి ఎవరికో
అమ్మటమనే ప్రశ్నే లేదు. అందుకనే ఆయన అమ్మనన్నాడు. సమకాలీనంగా ఆయన వ్యక్తిత్వంలోని ప్రత్యేకతలకు ఇది ఒక
నిదర్శనం. ఆయన భాగవతం సర్వ ప్రజావరమైందే తప్ప ఏ ఒకరికో అమ్ముడు పోయింది కాదు. ప్రతిదీ ప్రజాపరం, భగవత్పరం
కావాలనే ఒక ప్రవృత్తి మన సంస్కృతిలో ఈదేశ వ్యక్తిత్వంలో నిహితమై ఉంది. వ్యక్తిత్వంలోని ఉదాత్తత్వాన్ని బట్టి, చేసిన పనుల వెనుక
త్యాగ లక్షణాన్ని బట్టి విలువగట్టటమనే ప్రవృత్తి ఈ దేశంలో అనేక సందర్భాల్లో మనం గమనించవచ్చు. భద్రాచల రామదాను
మొదలైనవారి గాధలు ఇందుకు నిదర్శనం. సాహిత్యంలో, కావ్యంలో అనేక మైన కథలుంటాయి. వాటి బాహ్యస్వరూపం ఏదైనా.. అవి వ్యక్తం చేసే పరమార్థం, వాటి ప్రభావం ముఖ్యమైంది. భాగవతంలో అంబరీషుడు, ధ్రువుడు మొదలైన వారి కథలు చూడవచ్చు. రుక్కిణీగాథ ఉందిగదా ! రుక్కిణి
ఇక్కడెక్కడో విదర్భ దేశం ఉంది అంటున్నాం. కానీ మేఘాలయాలోని షిల్లాంగ్‌ కు చెందిన ఆడబడుచుగా అక్కడి వారు
భావిస్తున్నారు. అక్కడి నుండి కృష్ణుడు ఆమెను తెచ్చుకొన్నాడు. ఈ దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలు ఈ విధమైన భావనలతో తమ
సమైక్యాన్ని రక్షించుకొంటున్నాయి. ఈ విధమైన వారసత్వాన్ని మనం రక్షించుకోవాలి. అన్ని దేశాలూ తమ గత వారసత్వాన్ని
స్మరించుకొంటూ, రక్షించుకొంటూ ఉత్తేజాన్ని పొందుతున్నాయి. జెనీవాకు ఆరవై మైళ్ల దూరంలో ఒక గోలుకొండ దుర్గంవంటి
జైలున్నది. ఆ జైలులో ఒక సెల్‌ లో లార్డ్‌ బైరన్‌ కూర్చొని ఏవో కవితలు రచించాడని అంటారు. ఆ స్థలాన్ని ఒక సంస్కృతీక్షేత్రంగా వారు
మలచుకొన్నారు. ఈ స్ధితి కేవలం పెట్టుబడిదారీ దేశాల్లోననిగాదు. సామ్యవాద దేశాల్లోనూ ఉంది. రష్యాలో పీటర్‌ ది గ్రేట్‌ సమ్మర్‌
పాలనను ప్రతి దినం వేలమంది ఇతర దేశీయులేగాదు, ఆ దేశీయులుగూడా ఒక యాత్రాస్థలంగా దర్శించి ఉత్తేజం పొందుతున్నారు.
ఆనాటి రాజులు, వారికి సంబంధించిన వస్తువులు, ప్రదేశాలు సాంస్కృతిక ఆస్తిగా వారు పరిరక్షిస్తున్నారు. వీటర్‌ ది గ్రేట్‌ ను గూర్చి
తమ పిల్లలకు వాళ్లు చెబుతారు. వాళ్లకు తమ చరిత్రను గూర్చి సంస్కృతిని గూర్చిన చైతన్యం ఉంది. ఆ విషయం పిల్లలకు చెబితే
మన కమ్యూనిజం ఎక్కడ దెబ్బ తింటుందోనన్న భయం వాళ్లకు లేదు. ఇక్కడ వాళ్లకా భయం ఉన్నట్లుంది. కాని అది వట్టి భ్రాంతి.
మనం మన గత చరిత్రను చెబుతున్నామంటే ఏదో వెనుకటి నిజాం పరిపాలన రావాలన్నట్టు కొందరు భ్రాంతి పడుతున్నారు. అది కేవలం
అజ్ఞానం. ఈనాడు మనం ప్రజాస్వామ్య విధానం స్వీకరించాము. దీన్ని రక్షించుకోవటానికి మనం అన్ని విధాలా ఉద్యుక్తులమై ఉన్నాము. అచ్చంగా
ఈ విధమైన ప్రజాస్వామ్యం పూర్వం ఉండి ఉండక పోవచ్చు. కానీ, ఆ నాళ్లలో ఏముందో తెలుసుకోవటం అవసరం. ఈ దేశాన్ని సమైక్య పరచిన
అంశ మేమిటో అర్ధం చేసుకోవటం అవసరం. మనదేశాన్ని ఆసేతు శీతాచలం సమైక్యం చేసింది మన ప్రాచీన వారసత్వం మాత్రమే! భావసమైక్యత
మాత్రమే. ఈ దేశానికి పూర్వం రాజకీయ సమైక్యత లేకపోవచ్చు. పరిపాలనా సమైక్యత లేకపోవచ్చు కాని, ఈ దేశాన్ని మొత్తంగా ఐక్యంగా
ఉంచగలిగింది ఈ వారసత్వమే. బ్రిటిష్‌ వారు వచ్చాకే మనకీ సమైక్యత వచ్చిందనుకోవటం పొరబాటు . వారు ఇక్కడి సాంస్కృతిక సమైక్యత
సడలించటానికి విచ్చిన్నం చేయటానికి ప్రయత్నించారు. కొంత కల్చరల్‌ ఇంపీరియలిజం మనపై రుద్దటానికి ప్రయత్నించారు. విశ్వనాథ
సత్యనారాయణగారు. తిరుగుబాటు చేసింది. దీని మీదనే. ఆయన కాంగ్రెసులో చేరి జైళ్లకు పోలేదు. రాజకీయాల్లో పాల్గోలేదు. కాని రాజకీయ
రంగానికి దీటుగా సాంస్కృతిక రంగంలో ఆయన ఈ కల్చరల్‌ ఇంపీరియలిజానికి విరుద్దంగా పోరాడినారు. మీ కల్చర్‌ నుమా మీద రుద్దకండి. మా
ధర్మం మా సంస్కృతి మాది “స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః” – సత్యనారాయణ గారి సర్వ సాహిత్యాన్ని, అయన భావననూ ఈ అంశంతో మనం చూసుకో వచ్చు. అనేక దేశాలు ఈ వారసత్వం లేని కారణంగా విచ్చిన్నమై పోతాయేమోనని భయపడుతూ, వారసత్వాన్నీ, చరిత్రను సృష్టించుకొనే ప్రయత్నం చేస్తున్న సందర్భంలో మనం మన సుదీర్టమైన చరిత్రనూ, సంస్కృతినీ, ఉజ్జ్వలమైన వారసత్వాన్ని విస్మరించటం సరైంది కాదు. రాజకీయ సమైక్యాన్ని రక్షించటానికి గూడా ఈ వారసత్వం, ఇది సాధించిన భావ సమైక్యత ఆధారం. దీన్ని విచ్చిన్నం చేసుకుంటే మనం ఏమైపోతామో, ఊహించలేము. అందుకని మన ఈనాటి స్వాతంత్ర్యాన్ని సర్వతో ముఖంగా పరిరక్షించుకోవటానికి మనం మన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని రక్షించుకోక తప్పుదు. దానివల్ల స్ఫూర్తి పొందక తప్పదు. ఈ నాటి ఈ ఉత్సవాలు ఆ మార్గంలో మనకు ఎంతో ఉత్తేజకం అవుతాయని భావిస్తున్నాను. మన సమైక్యతను దృఢతరం చేయడానికి తో డృడతాయని భావిస్తున్నాను.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *